"Pytanie, od postawienia którego wypada rozpocząć nasze rozważania, wypływa z samego tytułu książki: "Górny Śląsk wyobrażony", czy warto poświęcić swoją uwagę kategorii, która nie jest realna, lecz posiada jedynie status „imaginacji" czegoś „wymyślonego"? Dla nas jest to jednak pytanie retoryczne, gdyż jak dzieje ludzkości udowodniły już wielokrotnie, to wyobrażenia i obrazy, związane nie tylko z różnymi grupami, wydarzeniami i osobami, ale także z obszarami geograficznymi, w tym z regionami, potrafią pobudzać ludzi i całe narody do działania i poświęcenia. Na Górnym Śląsku mamy także wiele takich kompletnych tworów pozornie nierealnych, niekiedy uzupełniających się, a niekiedy zantagonizowanych, nierzadko będących częścią większych całości. Składają się na nie spójne opisy zjawisk, bohaterów i wydarzeń. Patrząc na ten problem historycznie wypada odnotować, że ciągle jeszcze gdzieniegdzie przeziera przez różne struktury Śląsk pogański, ze strzygami i utopcami, miejscami tajemnymi i groźnymi. Jest on pobłażliwie traktowany przez Śląsk chrześcijański, który trwa i rozwija się, nie poddając się naciskom różnych nowszych propozycji kulturowych, przede wszystkim Śląska narodowego. Również on ma pretensje do całościowego opisania regionu i podporządkowania sobie starszych światów wyobrażonych. W naszym przypadku ograniczyliśmy się do dyskusji o tym ostatnim świecie wyobrażonym na Górnym Śląsku, chociaż i tutaj - jak wiadomo - mamy do czynienia z kilkoma wyobrażeniami. Wyłączając aspekt czeski w dziejach regionu, to ciągle obok dyskursu polsko-niemieckiego funkcjonuje w różnych formach podejście śląskie, którego tradycja i pamięć - chociaż odwołują się niekiedy do tego samego zestawu znaków kulturowych co poprzednie wizje, nie posiada tożsamej wartości z zestawem polskim bądź niemieckim. Z różnych koncepcji narodowych zwycięzcą okazała się etniczna definicja narodów. Nie zwalnia nas to jednak z analizy innych ofert kulturowych i ich losów oraz po-jawiającej się niekiedy w nieoczekiwanych miejscach spuścizny. Można tu wymienić choćby koncepcje ruchu robotniczego bądź szaleńczego skoku w nieznane brunatnego i czerwonego totalitaryzmu." (fragment Wprowadzenia)