"Edukacja zawsze była wielkim, choć nie zawsze w pełni uświadamianym problemem społecznym, ekonomicznym, kulturowym, a zwłaszcza pedagogicznym. Bezustannie rodziła - i rodzi nadal - wiele trudnych i fundamentalnych pytań, na które nie zawsze znajdowano - i nie znajduje się - nawet w kręgu wybitnych teoretyków i praktyków tego nader złożonego i skomplikowanego procesu - w pełni zadawalających i bezspornych odpowiedzi. W miarę jej rozwoju i upowszechniania przysparzała coraz to nowych i coraz trudniejszych do rozwiązania kwestii. I z tego to właśnie powodu historię edukacji i wychowania należałoby, wbrew utartym konwencjom historyków edukacji i wychowania, traktować jako historię narastających trudności i problemów społecznych, pedagogicznych oraz mniej lub bardziej udanych prób ich rozwiązywania. Zaś współczesna historia i teoria wychowania stają wobec konieczności krytycznego i analitycznego odniesienia się nie tylko do tradycyjnych i podstawowych zagadnień pedagogicznych, takich zwłaszcza, jeśli ujmować je w ogólnych pytaniach: jak skutecznie wychowywać i kształcić dzieci i młodzież?, w oparciu o jaki typ szkoły i inne instytucje edukacyjno-wychowawcze urzeczywistniać stawiane w nich cele i zadania?, jak postrzegać i traktować ucznia-wychowanka?, jak przygotowywać do tego procesu rodziców, nauczycieli-wychowawców, ekspertów edukacyjnych i menadżerów itp.?, jakie przyjmować przesłania filozoficzne, aksjologiczne i etyczne dla teorii i praktyki edukacyjno-wychowawczej?, czy i jak wiązać szkołę i wychowanie z taką czy inną ideologią i polityką?" Ze Wstępu