Pojęcie czasu i jego wyrażanie w języku dziecka

Książka

W koszyku

oceń

Pojęcie czasu i jego wyrażanie w języku dziecka / Magdalena Kochańska. - Wydanie I. - Kraków : Impuls, 2023. - 288 stron : wykresy ; 24 cm.

Autor

Kochańska Magdalena (pedagog) Autor

Forma i typ

Książki Publikacje naukowe

Temat

Czas Dzieci Język Psycholingwistyka Kraków (woj. małopolskie) Warszawa (woj. mazowieckie)

Gatunek

Monografia Raport z badań

Dziedzina i ujęcie

Językoznawstwo

Instytucja

Oficyna Wydawnicza Impuls (Kraków)

Monografia dotyczy rozwoju pojęcia czasu w myśleniu dziecka oraz wyrażania go w języku. Została opracowana na podstawie rozprawy doktorskiej. Jej zasadniczym celem jest opis rozwoju wyrażeń czasowych w strukturze wypowiedzeń dziecka, a więc tych części mowy i fraz, które na poziomie składniowym występują w funkcji okoliczników czasu, będących nieobligatoryjnymi członami zdania. Jest to najczęściej występujący rodzaj okoliczników w języku dziecka (Święcicka, 2019) i najciekawszy zarazem. Na potrzeby niniejszej książki formy te określono mianem modyfikatorów temporalnych (definicja w podrozdziale 4.6).

Motywem podjęcia tej problematyki było zapotrzebowanie na polu psycholingwistyki na zbadanie dystrybucji tego typu określeń u dzieci polskojęzycznych w różnym wieku. Przyswajanie rzeczowników i czasowników jest tematem dość dobrze już opracowanym zarówno w rodzimej, jak i zagranicznej literaturze przedmiotu, natomiast o innych częściach mowy można znaleźć bardzo niewiele informacji. Zazwyczaj są to krótkie paragrafy w monografiach poświęconych innym zagadnieniom. O środkach językowych służących do wyrażania czasu wspomina się zazwyczaj przy okazji analizowania zagadnień związanych z rozwojem poznawczym w zakresie rozumienia i wyrażania czasu, czyli konstruowaniem systemu temporalnego przez dzieci (por. m.in. omówienie prac Weista i Szumana w podrozdziale 2.4). Opracowania te często koncentrują się na kwestiach dotyczących kategorii morfologicznych (czasu gramatycznego, aspektu itp.).

Pierwsze trzy rozdziały prezentują założenia teoretyczne, które były podstawą sformułowania hipotez badawczych i opracowania sposobu analizy badań empirycznych. Zawarto w nich językoznawczy opis wyrażeń temporalnych pełniących funkcje okoliczników czasu w języku polskim, omówiono przebieg typowego rozwoju językowego oraz wpływ mowy skierowanej do dziecka na jego umiejętności językowe. Szczególną uwagę poświęcono rozwijaniu się dziecięcej składni w kontekście rozbudowywania struktury zdania o fakultatywne elementy okolicznikowe, np. okolicznikowe czasu.

W rozdziale 4 przedstawiono metodologię badań, w tym krótki opis unikatowego, długofalowego (ponad dziesięcioletniego) projektu badawczego realizowanego pod kierunkiem dr hab. Magdaleny Smoczyńskiej z Uniwersytetu Jagiellońskiego, obecnie emerytowanej profesorki Instytutu Badań Edukacyjnych i Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Autorka niniejszej książki uczestniczyła w nim w latach 2005-2015. W projekcie pozyskano bogaty materiał empiryczny będący przedmiotem analiz w tej publikacji. W kolejnym rozdziale zaprezentowano wyniki ilościowych i jakościowych badań korpusów mowy spontanicznej dzieci i ich dorosłych rozmówców, które zawierają dane podłużne od wieku 2;6 do 10 lat. Przeanalizowano tendencje rozwojowe w procesie nabywania wyrażeń czasowych przez dzieci, a także mowę dorosłych do nich skierowaną w celu ustalenia jej wpływu na umiejętności językowe dziecka w tym zakresie. W rozdziale 6 omówiono klasyfikację semantyczną modyfikatorów temporalnych w mowie dziecka z uwzględnieniem opisu językoznawczego poszczególnych form w obrębie danej kategorii. Scharakteryzowano w nim znaczenia poszczególnych określeń oraz ich formę gramatyczną, a także przytoczono przykłady ich użycia w wypowiedzeniach dzieci.

Publikację zamyka podsumowanie wyników połączone z próbą naszkicowania tendencji rozwojowych w opanowywaniu przez dzieci tych elementów wypowiedzeń, które na poziomie składni pełnią funkcję okoliczników czasu, oraz ustalenia wpływu mowy dorosłych (ang. input language) na rozwój językowy dziecka w tej sferze.

zob. w.bibliotece.pl

Pliki multimedialne:

Status dostępności:

Wypożyczalnia Główna

Są egzemplarze dostępne do wypożyczenia: sygn. 391570 (1 egz.)

Strefa uwag:

Uwaga dotycząca bibliografii

Bibliografia na stronach 257-280.