"Wiele gatunków ryb podejmuje dalsze lub bliższe wędrówki, które są elementem podstawowych zachowań tych gatun- ków. Jednym z najlepiej znanych przykładów ryb wędrownych jest łosoś atlantycki (Salmo salar) i jesiotr zachodni (Acipenser sturio), które powracając z morza na tarliska w rzekach, często przemierzają tysiące kilometrów. Obok gatunków odbywających długodystansowe migracje, istnieją również gatunki ryb i bezkręgowców, które w poszcze- gólnych fazach cyklu życiowego podejmują krótkoterminowe lub krótkodystansowe migracje z jednej części rzeki do innej. Przepławki, jako obiekty umożliwiające wędrówkę wstępującą (w górę rzeki) oraz wędrówkę zstępującą (w dół rzeki) organizmów wodnych przez przeszkody, nabierają więc coraz większego znaczenia dla odbudowy możliwości swobodnego przemieszczania się w rzece ryb i innych gatunków fauny wodnej. Takie urządzenia są często jedynym rozwiązaniem umożliwiającym organizmom wodnym pokonanie przeszkód w wędrówce w górę lub w dół rzeki. Tym samym, przepławki stają się kluczowym elementem poprawy stanu ekologicznego wód płynących. Ich sprawne funkcjonowanie jest koniecznym warunkiem odbudowy drożności ekologicznej rzeki. Tymczasem badania istniejących urządzeń wykazały, że wiele z nich nie działa prawidłowo. Stąd też różnorodne grupy zawodowe, np. inżynierowie, biolodzy i zarządzający wodami, związani z tematyką drożności ekologicznej rzek, są żywotnie zainteresowani spraw- dzonymi zasadami projektowania i użytkowania przepławek, zgodnymi z najlepszymi praktykami i najnowszą wiedzą.

Na wstępie niniejszego podręcznika omówione zostały podstawy przyrodnicze i ogólne uwarunkowania, których zro- zumienie jest niezbędne do skutecznego stosowania złożonej i interdyscyplinarnej wiedzy w praktyce. Po rozważaniach natury ogólnej, w niniejszej publikacji zawarte zostały techniczne zalecenia i porady w zakresie projektowania i oceny przepławek, jak również propozycje dotyczące poprawnego wyboru ich parametrów hydraulicznych i testowania ich funkcjonowania.

Przepławki mogą być konstruowane jako budowle ściśle techniczne lub w sposób imitujący naturę. Kanały obiegowe dla ryb i rampy denne należą do najbliższych naturze rozwiązań, podczas gdy do rozwiązań technicznych należą kon- wencjonalne przepławki typu komorowego, przepławki szczelinowe, windy i śluzy dla ryb, przepławki dla węgorzy. Podręcznik ten zawiera informacje o wszystkich typach przepławek. Wartością dodaną publikacji jest też zwrócenie szczególnej uwagi na znaczenie kompleksowego monitoringu.

Niniejszy podręcznik stanowi przydatne narzędzie w rozwiązywaniu problemów związanych z poprawą warunków wędrówki organizmów wyłącznie w górę rzek." (Abstrakt)