Przekazane ustnie, a następnie spisane relacje oraz napisane wspomnienia ukazują historię przesiedleńców - zarówno z ziemi utraconej, jak i nowej małej ojczyzny, w której przyszło im żyć. Przywołują pamięć o tych, którzy stracili życie, pokazują, w jaki sposób ich podobne doświadczenia życiowe wpłynęły na kształtowanie współczesnego krajobrazu kulturowego powiatu prudnickiego. Zamieszczone w opracowaniu relacje są cennym materiałem poznawczym. Przedstawione w nich wydarzenia są opowiadane z perspektywy dziecka, widziane oczyma dziecka, niektóre znane im z opowiadań najbliższych. Być może niektóre z nich mogą zawierać pewien rodzaj subiektywizmu, czy też może zniekształceń pewnych faktów przez emocjonalne podejście do opowiadanych zdarzeń, to jednak (po skonfrontowaniu z materiałami źródłami, czy też literaturą wspomnieniową bądź naukową), stanowią cenne źródło wiedzy historycznej i społecznej. Patrząc ze współczesnej perspektywy na słowa zawarte w relacjach zamieszczonych w opracowaniu, uświadamiamy sobie, że ludzkie cierpienia, doświadczane przez okrucieństwo wojny, dotykały wszystkich, nie tylko ludność państwa walczącego z agresorem, lecz także ludność państwa, które wojnę wywołało. Wojna jest tragedią nie tyko jednego narodu, lecz wielu. Cierpienia nie da się wartościować. Wspólne doświadczenia zbliżały ludzi, którzy potrafili sobie pomagać, żyć w zgodzie, cieszyć się pokojem i dbać o niego jak o własne życie. Opowiedziane historie uczą pokory i szacunku wobec ludzkich doświadczeń. prof, dr hab. Danuta Kisielewic